Redactiesommen tijdens een capaciteitentest vragen meer dan alleen goed kunnen rekenen. Je moet een korte tekst begrijpen, relevante cijfers selecteren, de juiste berekening herkennen én dit allemaal binnen beperkte tijd doen.
Juist daardoor kunnen redactiesommen lastig zijn. Kandidaten beginnen bijvoorbeeld te snel met rekenen, gebruiken informatie die niet nodig is of verliezen veel tijd doordat ze niet direct herkennen welk type berekening wordt gevraagd.
In dit artikel leer je hoe je redactiesommen tijdens een capaciteitentest efficiënt aanpakt. Je krijgt een praktische strategie voor vóór en tijdens de test, tips voor tijdmanagement en uitleg over de vraagtypen die je regelmatig kunt tegenkomen.
Wil je eerst ervaren hoe redactiesommen in een assessment eruitzien? Start dan met de gratis redactiesommen oefentest.
Wat zijn redactiesommen in een capaciteitentest?
Een redactiesom is een rekenvraag die is verwerkt in een korte tekst of praktijksituatie. Je krijgt bijvoorbeeld informatie over omzet, kosten, personeelsaantallen, productie, kortingen of reistijd.
Vervolgens moet je bepalen:
- wat er precies wordt gevraagd;
- welke cijfers daarvoor relevant zijn;
- welke berekening nodig is;
- in welke volgorde je moet rekenen;
- of de uitkomst logisch is.
Dat maakt redactiesommen anders dan gewone rekensommen. Bij een losse som zie je direct welke bewerking nodig is. Bij een redactiesom moet je die eerst uit de tekst afleiden.
Daarom wordt niet alleen je rekenvaardigheid aangesproken, maar ook je vermogen om cijfermatige informatie te begrijpen en toe te passen.
Waarom zijn redactiesommen tijdens een capaciteitentest lastig?
Onder normale omstandigheden kun je rustig een tekst lezen en verschillende oplossingen proberen. Tijdens een capaciteitentest heb je die luxe meestal niet.
Je moet tegelijkertijd:
- nauwkeurig lezen;
- hoofd- en bijzaken onderscheiden;
- rekenen;
- je antwoord controleren;
- je tijd bewaken.
Daardoor kunnen relatief eenvoudige berekeningen toch moeilijk aanvoelen.
Een andere uitdaging is dat verschillende vraagtypen door elkaar worden aangeboden. De ene vraag gaat bijvoorbeeld over percentages, terwijl de volgende een gemiddelde, verhouding of reistijd bevat.
Je moet dus niet alleen kunnen rekenen. Je moet vooral snel herkennen wat voor soort probleem je voor je hebt.
Redactiesommen capaciteitentest: lees eerst de vraag
Een van de eenvoudigste manieren om efficiënter te werken, is beginnen bij wat daadwerkelijk wordt gevraagd.
Lees daarom bij een redactiesom eerst de laatste zin of de concrete vraag.
Moet je bijvoorbeeld bepalen:
- hoeveel procent iets is gestegen;
- wat het gemiddelde is;
- hoeveel iets per medewerker kost;
- wat het totaalbedrag wordt;
- hoeveel tijd nodig is;
- welke verhouding tussen twee aantallen bestaat?
Wanneer je weet wat je zoekt, kun je de rest van de tekst veel gerichter lezen.
Staat er bijvoorbeeld:
Met hoeveel procent is de omzet gestegen?
Dan weet je al dat je waarschijnlijk de oude omzet, de nieuwe omzet en het verschil tussen beide nodig hebt.
Andere cijfers in de tekst kun je voorlopig negeren.
Bij redactiesommen staat regelmatig informatie die niet nodig is voor het antwoord.
Dat is precies waarom direct beginnen met rekenen vaak geen goede strategie is.
Stel dat je leest:
Een onderneming heeft 600 medewerkers. De jaaromzet bedraagt €12 miljoen. Op de financiële afdeling werken 90 medewerkers. De gemiddelde leeftijd van alle werknemers is 38 jaar. Welk percentage van het personeel werkt op de financiële afdeling?
Voor de berekening heb je slechts twee gegevens nodig:
90 medewerkers
600 medewerkers totaal
Vervolgens:
90 ÷ 600 × 100% = 15%
De omzet en gemiddelde leeftijd hebben geen functie in de berekening.
Probeer daarom tijdens de test steeds onderscheid te maken tussen context en rekeninformatie.
Herken het type redactiesom
Wanneer je het vraagtype herkent, wordt de benodigde berekening vaak direct duidelijk.
Veel voorkomende vormen zijn:
Percentage van een totaal
Bijvoorbeeld:
Hoeveel is 18% van €40.000?
Berekening:
0,18 × €40.000
Percentage bepalen
Bijvoorbeeld:
60 van de 240 medewerkers werken thuis. Welk percentage is dat?
Berekening:
60 ÷ 240 × 100%
Procentuele stijging of daling
Bijvoorbeeld:
De omzet stijgt van €200.000 naar €230.000. Met hoeveel procent is deze gestegen?
Berekening:
verschil ÷ oorspronkelijke waarde × 100%
Gemiddelde berekenen
Tel de verschillende waarden op en deel het totaal vervolgens door het aantal waarden.
Verhouding berekenen
Bereken bijvoorbeeld hoeveel klanten, medewerkers of producten er gemiddeld per eenheid zijn.
Tijd, snelheid en afstand
Gebruik de samenhang tussen:
afstand = snelheid × tijd
Door tijdens het oefenen deze vaste vraagvormen te leren herkennen, hoef je tijdens het assessment minder lang na te denken over de eerste stap.
Wil je de afzonderlijke rekenvaardigheden oefenen? Maak dan eerst de gratis rekenvaardigheidstest.
Vertaal de tekst naar een korte berekening
Heb je bepaald wat er wordt gevraagd en welke gegevens relevant zijn? Maak de vraag dan zo snel mogelijk kleiner.
Vertaal de tekst naar een korte rekensom.
Stel bijvoorbeeld:
Een bedrijf had vorig jaar een omzet van €800.000. Dit jaar bedraagt de omzet €920.000. Hoeveel procent is de omzet gestegen?
Schrijf dan niet de hele situatie opnieuw op.
Noteer bijvoorbeeld:
oud = 800
nieuw = 920
verschil = 120
Daarna:
120 ÷ 800 × 100% = 15%
Door de tekst terug te brengen tot enkele cijfers en een formule, voorkom je dat je tijdens het rekenen steeds opnieuw de volledige vraag moet lezen.
Gebruik tussenstappen bij moeilijke vragen
Niet iedere redactiesom kun je in één berekening oplossen.
Bij moeilijkere vragen moet je soms eerst een tussenresultaat bepalen.
Bijvoorbeeld:
Een onderneming heeft 800 medewerkers. Daarvan werkt 30% op afdeling A. Van deze medewerkers werkt 25% parttime. Hoeveel parttimers werken op afdeling A?
Bereken eerst hoeveel medewerkers op afdeling A werken:
800 × 0,30 = 240
Bereken daarna hoeveel daarvan parttime werken:
240 × 0,25 = 60
Het antwoord is dus 60 medewerkers.
Probeer een ingewikkelde redactiesom daarom niet als één groot probleem te zien. Zoek eerst de eerste eenvoudige berekening en werk van daaruit verder.
Voor een uitgebreider stappenplan kun je ook ons artikel redactiesommen stappenplan voor je assessment bekijken.
Controleer altijd de eenheden
Een relatief groot deel van de fouten bij rekenvragen ontstaat doordat gegevens niet in dezelfde eenheid staan.
Let daarom extra op:
- minuten en uren;
- euro’s en duizenden euro’s;
- kilometers en meters;
- percentages en decimalen;
- aantallen en bedragen per persoon;
- maandbedragen en jaarbedragen.
Stel bijvoorbeeld dat iemand 90 kilometer per uur rijdt en je moet berekenen hoeveel kilometer die persoon in 20 minuten aflegt.
Je kunt niet simpelweg 90 × 20 berekenen.
Zet eerst 20 minuten om:
20 minuten = 1/3 uur
Daarna:
90 × 1/3 = 30 kilometer
Controleer daarom vóór iedere berekening of de eenheden bij elkaar passen.
Maak een snelle schatting van het antwoord
Je hoeft niet iedere berekening volledig opnieuw uit te voeren om te controleren of het antwoord klopt.
Een snelle schatting is vaak voldoende.
Stel dat je 21% van €500 moet berekenen.
Je weet dat:
20% van €500 = €100
Het juiste antwoord moet dus iets boven €100 liggen.
Kom je uit op €1.050, dan weet je onmiddellijk dat er iets verkeerd is gegaan.
Deze controle kost slechts enkele seconden en kan veel slordigheidsfouten voorkomen.
Tijdmanagement bij redactiesommen capaciteitentest
Een perfecte oplossing vinden is niet altijd de beste strategie tijdens een capaciteitentest.
Je doel is zoveel mogelijk vragen correct beantwoorden binnen de beschikbare tijd.
Daarom is het belangrijk dat je niet onbeperkt blijft werken aan één moeilijke redactiesom.
Wanneer je vastloopt:
- Lees nog één keer wat precies wordt gevraagd.
- Controleer of je de relevante gegevens hebt geselecteerd.
- Kijk of je antwoordmogelijkheden kunt uitsluiten.
- Maak indien nodig een beredeneerde keuze.
- Ga vervolgens verder.
Wanneer je binnen de test later kunt terugkeren naar vragen, kun je een moeilijke vraag eventueel opnieuw bekijken als je tijd overhoudt.
Eén lastige opgave mag niet zoveel tijd kosten dat je meerdere eenvoudigere vragen niet meer kunt maken.
Wanneer gebruik je een rekenmachine?
Of je tijdens een capaciteitentest een rekenmachine mag gebruiken, verschilt per test. Controleer daarom altijd vooraf de instructies van jouw assessment.
Wanneer een rekenmachine beschikbaar is, betekent dat overigens niet dat iedere berekening ermee moet worden uitgevoerd.
Eenvoudige berekeningen zoals:
10% van 500
600 ÷ 3
25% van 80
kun je vaak sneller uit je hoofd uitvoeren.
Gebruik een rekenmachine vooral wanneer deze daadwerkelijk tijd bespaart of de kans op een rekenfout verkleint.
Redactiesommen en numeriek redeneren
Redactiesommen en numeriek redeneren overlappen gedeeltelijk, maar zijn niet precies hetzelfde.
Bij redactiesommen staat de rekenkundige informatie vooral in tekstvorm.
Bij numeriek redeneren krijg je informatie vaak aangeboden in:
- tabellen;
- grafieken;
- diagrammen;
- cijferoverzichten.
Vervolgens moet je gegevens interpreteren en er een berekening mee uitvoeren.
De onderliggende vaardigheden lijken echter sterk op elkaar. Je moet bepalen welke informatie relevant is, de juiste berekening kiezen en onder tijdsdruk nauwkeurig werken.
Daarom is het verstandig om naast redactiesommen ook gratis numeriek redeneren te oefenen.
Veelgemaakte fouten bij redactiesommen
Veel fouten zijn verrassend voorspelbaar.
Te snel beginnen met rekenen
Je ziet enkele getallen en begint onmiddellijk met optellen, delen of vermenigvuldigen.
Bepaal eerst wat er daadwerkelijk wordt gevraagd.
Alle getallen gebruiken
Niet ieder getal in de tekst hoeft deel van de oplossing te zijn.
Selecteer alleen relevante informatie.
De verkeerde beginwaarde gebruiken
Dit gebeurt vooral bij percentages.
Bij een procentuele verandering reken je normaal gesproken ten opzichte van de oorspronkelijke waarde.
Verkeerde eenheden combineren
Denk aan minuten tegenover uren of bedragen per maand tegenover bedragen per jaar.
Te vroeg afronden
Rond tussenresultaten bij voorkeur niet sterk af. Gebruik de nauwkeurigere waarde en rond pas het uiteindelijke antwoord af.
Te lang blijven hangen
Wanneer je geen voortgang meer maakt, kan doorgaan juist punten kosten doordat je andere vragen niet meer bereikt.
Moeilijke redactiesommen tijdens je capaciteitentest
Bij moeilijke redactiesommen worden vaak meerdere eenvoudige principes gecombineerd.
Een vraag kan bijvoorbeeld tegelijkertijd gaan over:
- een percentage;
- een verhouding;
- een gemiddelde;
- meerdere perioden;
- verschillende eenheden.
Probeer in zo’n geval niet onmiddellijk de volledige oplossing te zien.
Vraag jezelf eerst af:
Wat moet ik als eerste weten om uiteindelijk het antwoord te kunnen berekenen?
Bereken dat tussenresultaat en ga daarna verder.
Deze aanpak maakt ingewikkelde vragen veel overzichtelijker.
Wil je hier specifiek mee oefenen? Combineer de gratis redactiesommen oefentest met moeilijkere vragen uit de volledige oefenmodule.
Redactiesommen capaciteitentest oefenen: eerst zonder tijdsdruk
Wanneer je begint met oefenen, is het verleidelijk om direct zo snel mogelijk te willen werken.
Toch is dat meestal niet de beste volgorde.
Leer eerst de verschillende vraagtypen correct oplossen. Bouw daarna pas snelheid op.
Een praktische opbouw is:
Fase 1: begrijpen
Maak redactiesommen zonder strenge tijdslimiet. Schrijf indien nodig alle tussenstappen op.
Fase 2: herkennen
Oefen verschillende vraagtypen door elkaar. Probeer steeds sneller te bepalen welke berekening nodig is.
Fase 3: snelheid
Voeg vervolgens tijdsdruk toe.
Fase 4: volledige oefentests
Maak uiteindelijk complete tests waarbij je zowel je nauwkeurigheid als tijdmanagement moet bewaken.
Zo train je niet alleen rekenen, maar ook de manier waarop je de vaardigheid tijdens een echte capaciteitentest moet toepassen.
Analyseer je fouten na iedere oefentest
Alleen veel vragen maken is niet voldoende.
Je leert vooral wanneer je begrijpt waarom je een fout hebt gemaakt.
Verdeel fouten bijvoorbeeld in vier categorieën:
Leesfout
Je interpreteerde de tekst verkeerd.
Selectiefout
Je gebruikte het verkeerde gegeven.
Strategiefout
Je koos de verkeerde berekening.
Rekenfout
De aanpak was juist, maar de berekening ging verkeerd.
Deze indeling maakt duidelijk wat je daadwerkelijk moet verbeteren.
Wie steeds rekenfouten maakt, moet waarschijnlijk rekenvaardigheid oefenen. Wie vooral verkeerde berekeningen kiest, heeft juist meer baat bij het oefenen van redactiesommen.
Waarom oefenen voor een capaciteitentest zinvol is
Door realistische oefenvragen te maken, raak je bekend met de manier waarop cijfermatige problemen worden aangeboden. Bovendien ontdek je welke vraagtypen je gemakkelijk vindt en waar je nog tijd verliest.
Gebruik daarom verschillende oefeningen in plaats van steeds hetzelfde type vraag te herhalen.
Je kunt op Online Assessment Training onder andere oefenen met:
Zo kun je eerst gratis ontdekken welke onderdelen extra aandacht nodig hebben.
Capaciteitentests kunnen per assessment verschillen
Niet ieder assessment bevat dezelfde onderdelen. Welke tests je krijgt, hangt onder andere af van het assessment, de functie en de gebruikte testmethode.
Controleer daarom altijd eerst je uitnodiging. Daarin staat vaak vermeld welke onderdelen je kunt verwachten.
Weet je alleen dat je een capaciteitentest krijgt? Dan is het verstandig om breder te oefenen met numerieke, verbale en abstracte vraagtypen.
De COTAN, onderdeel van het Nederlands Instituut van Psychologen, houdt zich in Nederland bezig met het beoordelen van de psychometrische kwaliteit van tests en met standaarden rond testgebruik. Meer achtergrond hierover vind je bij het NIP over de COTAN en testkwaliteit.
Veelgestelde vragen over redactiesommen en capaciteitentests
Komen redactiesommen voor in een capaciteitentest?
Redactiesommen kunnen onderdeel zijn van numerieke capaciteitentests en rekenvaardigheidstests. Welke vraagtypen je precies krijgt, verschilt echter per assessment.
Controleer daarom vooraf welke testonderdelen in jouw uitnodiging worden genoemd.
Hoe pak je redactiesommen het beste aan?
Lees eerst wat precies wordt gevraagd. Zoek daarna de relevante gegevens en bepaal welke berekening daarbij hoort.
Werk vervolgens systematisch en controleer kort of de uitkomst logisch is.
Kun je redactiesommen oefenen?
Ja. Door verschillende redactiesommen te oefenen, raak je vertrouwd met terugkerende vraagtypen en berekeningen.
Begin bij voorkeur zonder zware tijdsdruk. Voeg daarna geleidelijk een tijdslimiet toe.
Hoe word je sneller in redactiesommen?
Snelheid ontstaat vooral doordat je vraagtypen sneller leert herkennen.
Wanneer je onmiddellijk ziet dat een vraag bijvoorbeeld om een procentuele stijging, verhouding of gemiddelde vraagt, kost het minder tijd om de juiste berekening te kiezen.
Wat doe je als je een redactiesom niet begrijpt?
Lees eerst opnieuw uitsluitend de concrete vraag. Bepaal vervolgens wat je moet weten om die vraag te beantwoorden.
Verwijder in gedachten alle informatie die daarvoor niet nodig is. Vaak wordt de structuur van de som daardoor duidelijker.
Mag je een rekenmachine gebruiken tijdens een capaciteitentest?
Dat hangt af van de betreffende test. Soms is een rekenmachine toegestaan of geïntegreerd in de testomgeving en soms niet.
Controleer daarom vooraf de instructies.
Wat is het verschil tussen redactiesommen en numeriek redeneren?
Bij redactiesommen wordt de cijfermatige informatie voornamelijk in een tekst of praktijksituatie aangeboden. Bij numeriek redeneren staat de informatie vaker in tabellen, grafieken of andere cijferoverzichten.
Beide vraagtypen vragen echter om nauwkeurig interpreteren en rekenen.
Conclusie: redactiesommen tijdens je capaciteitentest aanpakken
Bij redactiesommen in een capaciteitentest draait het niet alleen om rekenen. De belangrijkste stap is vaak herkennen wat er wordt gevraagd en welke informatie je daarvoor daadwerkelijk nodig hebt.
Lees daarom eerst de vraag, selecteer vervolgens de relevante gegevens en vertaal de situatie naar een eenvoudige berekening. Werk moeilijke opgaven in tussenstappen uit en controleer ten slotte kort of je antwoord logisch is.
Bewaak daarnaast je tijd. Een goede assessmentstrategie betekent niet dat je iedere vraag koste wat kost moet oplossen, maar dat je de beschikbare tijd zo effectief mogelijk gebruikt.
Door regelmatig redactiesommen te oefenen, ga je vraagtypen sneller herkennen en ontwikkel je een vaste aanpak. Daardoor kun je tijdens je capaciteitentest nauwkeuriger én efficiënter werken.
Wil je direct testen hoe je ervoor staat? Start met de gratis redactiesommen oefentest en ontdek welke onderdelen je nog verder kunt verbeteren.